گزارش از کتاب تبلیغ وارتباطات
| خلاصه کتاب تبلیغ وارتباط |
 |
 |
 |
| نوشته شده توسط عبدالله علیزاده | ||||||
| يكشنبه ، 27 ارديبهشت 1388 ، 14:01 | ||||||
|
بسم الله الرحمن الرحیم
گزارش تهیه شده از کتاب تبلیغ ارتباطات
خلاصه فصل اول ودوم:
تعاریف: تبليغ در متون جامعه شناسي ، روانشناسي، ارتباطات و... در متون زبان انگليسي تعاريف مختلف از تبليغ اراده داده شده است وهر كدام به عناصر هاي مختلف در دين اشاره دراد. ازجمله چيستي تبليغ، هدف تبليغ، انجام دهنده تبليغ، مختواي تبليغ، مخاطبان تبليغ، چگونگي تبليغ، وسيله تبليغ وشرط تبليغ. در مجموع تبليغ را از ديد گاه دنشمندان جامعه شناسي ودائره المعارفها را اينگونه تعريف كنيم تبليغ انتشار وانتقال اصلاعات وعقايد وديد گاه هائي است بين فرد يا افرادي به منظور نفوذ وايجاد دگرگوني وتاثير در روحيات، افكار ورفتارهاي آنها. در متون اسلامي نيز تعاريف زيادي براي تبليغ شده است. وهر كدام به عناصرهاي از ارتباط اشاره كرده است. از مجموع تعاريف در متون اسلامي مي توان چنين تعريف كرد تبليغ شاخه اي از ارتباطات است كه از طريق ابلاغ ورساندن دين اسلام به كمك هر وسيله ممكن ومشروع مي خواهد مردم را به سوي اسلام متمايل سازد. تعريف ديكري براي تبليغ ارئه داده است تبليغ يعني رساندن اسلام به مردم از هرراهي. اين تعريف با تعريف كه در متون اسلامي ار تبليغ شده است بيشتر نزديك به هم است. اين سه تعريف كه از تبليغ شده است خيلي باهم نزديك است بااين تفاوت كه در تعريف هاي ورانشناسي و... به هدف تبليغ توجه نشده است. در نتيجه نويسنده مي فرمايد منظور ما ازتبليغ اسلامي رساندن اسلام به مردم به هر وسيله اي است. نكته: 1- تبليغ از دو عنصر تشكيل مي شود « اطلاع دهنده» و « متقاعد كننده» و تبليغ بدون اين دو عنصر امكان پذير نيست. اگر به اين ديد به تبليغ اسلامي بنگريم مي توان به اين نتيجه رسيد كه در تبليغ اسلامي مي توان به سه نوع تبليغ دست يافت. 1- تبليغ يعني انتقال آگاهي واطلاع به ديگران 2- تبليغ تلاش براي ايمان آوردن.3- تبليغ يعني وادرا كردن فرد به عمل معين. پس بنا براين تبليغ دراي جنبه هاي متفاوت هست كه بايد به هر كدام از جنبه هاي شان مد نظر قرار گيرد والا تبليغ اسلام صورت نخاهد كرفت. 2- نكته ديگراين است كه واژه ديگري كه براي تبليغ بكار برده شده است. واژه دعوت است اين واژه بيشتر در زبان عربي به كار رفته است. در زباني فارسي از واژه تبليغ استفاده مي شود. هر دوي اين واژه بايديگر برابر هستند. 3- نكته ديگر پيرامون تبليغ به امر به معروف ونهي از منكراست. دوديدگاه در اين زمينه وجود دارد 1- تبليغ فرعي از امر به معروف ونهي از منگراست. 2- اين دو قسيم يكديگرند. ولي آنجه به نظر مي دروست باشد اين است كه تبليغ يك اصلي اولي ( مانند حكومت) واعم از امر به معروف ونهي از منكر است. ولازم نيست كه در داخل يكي از فروغ قرار گيرد امربه معروف مي تواند يكي راههاي اظهار تبليغ باشد. 4- يكي ديگر از مسائل قابل توجه تفاوت تبليغ با آموزش است. نويسنده خصوصيات زيادي را براي آموزش بر مي گزيند كه درنتيجه تفاوت آنرا به تبليغ آشكار مي كند. نويسنده در آخر مي كويد آموزش يكي راه هاي تبليغ است. تبليغ يك ركن اساسي است. فصل سوم: در اين فصل ابتدا نويسنده به تاريخچه اي مختصر تبليغ اشاره مي كند به عقيده تاريخ نكاران در دوره ما قبل از تاريخ تبليغ وجود داشته كه از ابزار هاي مختلف از قبيل نشانه ها وآوازها و... استفاده مي شده تا اينكه در قران پانزهم ميلادي دستگاه چاپ اختراع شد. اختراع چاپ سر آغاز عصر جديد در تاريخ تبليغات بوده بعد ازين تبليغات به صورت بسيار گستره در چهان رونق پيدا كرد. در جنگ جهاني اول ودوم بيشتر به تبليغ اهمت داده مي شد. در جنگ جهاني دوم يكي از ابزار تبليغ راديو بود در ميدان آمد به ملاحظه توفيقهاي كه تبليغ وتاثير كه داشت از اين به بعد مورد توجه بيشتر قرار گرفت. بعد ازين ابزارهاي مختلفي را براي تبليغ اختراع كردند از قبيل تلويزيون مطبوعات وكامپيوتر وماهوارها و... به طور كه ميزان موفقيت دولت ها در پيشرفت تبليغ ميزان پيشرفت صنعتي آنهاست. وامروزه دولت هاي به صورت بسيار گسترده از ابزارهاي مختلف براي تبليغ استفاده مي كند. وهرروزه ابزارهاي پيچيده تري را برا تبليغ اختراع مي كند . وهمچنين امروزه جامعه شناسان وروانشناسان مطالعاتي را ر اين زمينه چگونگي تاثير آن در افكار واحساسات آدمها وارزيابي ميزان تاثير آن بر افراد جامعه ويافتن نقاط ثابت ونقات تغيير پذير شخصيت انسان براي سهولت نفوذ در آن پرداخته اند. وامروزه رهبران سياسي به عنوان اهرم قدرت ازآن استفاده مي كند. وامروزه تبليغ لباس پيچيده را به تن كرده است. بعد ازين نويسنده به تبليغ بودن دين اسلام مي پردازد وبه آيات وروايات تمسك مي جويد ( وماعلي الرسول الاالبلاغ المبين) وبه از آن به تحول تبليغ اسلامي متناسب با مقضيات زمان اشاره مي كند وبه اين مطلب را مطلب اشاره مي كند همه دانشنمندان وفقها برا اين نكته اتفاق نظر دارد كه استفاده از ابزار هاي جديد هيج منافاتي با قوانين اسلام ندارد وامروزه نمي توان از ابزار هاي قديمي براي تبليغ استفاده كرد در ادامه به كلام امام اشاره مي كند كه امام خواهاني داشتن دستگاه فرستنده وحضور در راديو براي آزادي در تبليغات مي باشد. آنچه از مطالب بالا بدست مي آيد اين است كه تبليغ يك اصل اساسي در اسلام است. وبايد متناسب با شرائط روز تحول يابد لذا اين سئوال به وجود مي آيد كه آيا تبليغات اسلامي امروزه بامقتضيات زمان سازگاري دارد يا ندارد؟ آنچه به اين سئوال پاسخ مي توان پاسخ داد اين است كه بهاي لازم به كاري جدي وعلمي روي تبليغ داده نشوده لذا به عنوان مبنائي ترين واصولي ترين گام براي بهبودي وضع تبليغ بايد آن را علمي كرد. به اين معنا كه در مقام ابلاغ بايد از شيوه هاي علمي واز مباني وموازين علمي براي حسن تاثير در مخاطب استفاده نمود. وهم چنين از استخراج وتبويب كليه آيات ورواتي كه در زمينه تبليغ در متون اسلامي ما وجود دارد. تبليغ در واقع قبل از از هر چيز يك ارتباط است اگر مابخواهيم به ديد گاه روشن ودرست نسبت به تبليغ دست يابيم ورد سايه آن اجزاي وعناصر تبليغ را بشناسيم وميزان نياز آن به هر يك از شاخه هاي ديگرعلوم انساني ومهم تر نحوه استفاده از اين علوم را تشخيص دهيم بايد از زاويه دانش ارتباط به پديده تبليغ نگاه كنيم. واززاويه اي ارتباط تبليغ را مورد بحث وبررسي قرار دهيم ارتباط مي تواند به عنوان ابزار وچراغي براي تبليغ مورد استفاده قرار گيرد . استفاده از اين علوم زمينه است براي سهولت انديشه در تبليغ اسلامي واز خلال همين ارتباط است كه ميزان ونحوه ارتباط با ديگر علوم نيز معلوم خواهد شد.
فصل چهارم: ارتباط يكي از نياز هاي زندگي اجتماعي انسانها است قهراي از ابتداي زندگي انسانها وجود داشته است اگرچند مطالعات در اين مورد از عمر كمتري برخوردار است. ولي بعد از جنگ جهاني دوم در حقيقت بعد از پيدايش وسايل الكتروني موجب شد در اين قسمت مطالعات بيشتر انجام بكيرد وعلم بنام دانش ارتباط متولد شد. براي رشد اين دانش سه ساحت بر شمرده اند. 1- گشترش سريع رسانه هاي همگاني وايجاد ي شبگه ارتباطي بين الملي ورسيدگي به چگويگي شرائط كه درآن رسانه ها بتوانند نقش سازنده اي ايفا كند. 2- توسعه امكانات آموزشي همپا وبااتكا برپيدايش وگسترش تكنولوژي رسانه ها كه از نظر كمي آموزش را به دور ترين نقاط كشور كشاند واز نظر كيفي تاثيري عميق بر اتخاذ روش هاي آموزشي گذاشت. 3- افزايش اهميت اطلاعات وتبديل آن به يك عامل توليدي مهم پس اط عوامل انساني ، طبيعي وسرمايه ودر نتيجه افزايش بيش از پيش مديران اقتصادي به سوي سرمايه گذاري در منابع اطلاعاتي كه خود بر گسترش حيطه علم ارتباطات كمك كرده است. گستردگي ابعاد ارتباطات در جهان معاصر سئوال هاي زيادي را به وجود آورده است وزمينهاي تحقيقاتي زيادي را به فراهم گرده است وافق هاي جديد را به وجود آورد ه است. پيشرفت اين دانش امروزه در پهنه جهان ابعاد وشاخه هاي مختلفي را به وجود آورده است. علي رغم گستردگي ورشد اين علم ارتباطات هنوز به قول دكتر معتمد نژاد شالوده نظري وابزاري هاي روش شناسي خاص خودرا نيافته است. تعريفها ومدلهاي ارتباطي وتوضيح رابطه اين بحث با عنوان وهدف اين كتاب. موضوع دانش ارتباطات، ارتباط انساني است معولا به اختصار به آن «ارتباط» يا« ارتباطات» گفته مي شود. ارتباط عبارت است از فراگر انتقال پيام از سوي فرستنده براي گيرنده مشروط بر آن كه در گيرنده پيام مشابهت معني مورد نظر فرستنده پيام ايجاد شود. برا اساس اين تعريف بر گزيده ما ارتباط كامل وقتي تحقق مي يابد كه معني متجلي شده در ذهن گيرنده پيام، صد درصد وعينا همان باشد كه مورد نظر فرستنده پيام بوده است. وهرچه اين در صدر پايين بيايد ارتباط نيز ناقص تر مي مي شود وداراي در جات مختلف است نام اين در جات در درجه تجلي معني است كه درميدان بين صفر (0) ويك (1) در حركت ونوسان است.
نحوه استفاده ما براي بررسي علمي تبليغ اسلامي از دانش ارتباطات به اين صورت است كه مافقط قالبهايي را به امانت مي گيريم تا بتوانيم محتواي خودرا با سهولت بيشتري مورد بررسي قراردهيم وهمچنين انتخاب يك مدل ارتباطي را براي تحليل بهتر تبليغ مورد توجه قرار دهيم. دانش مندان ارتباطات مدل هاي زيادي را براي ارئه داده است كه هر كدام داراي نقطه ضعف وقوتي مي باشد. ومادر اينجا سعي كرده ايم كاملترين مدل ار انتخاب كنيم. در ميان مدلهاي ارتباطي مدلي را كه به عنوان محور بحث انتخاب كرده اينم مد « منبع معني » نام درا د . ارتباط بين انسانها بر چهار نوع است 1- ارتبط انسان با خودر ارتباط ميان دوفرد ارتباط گروهي وارتباط جمعي . مدل منبع معنا بر اساس ارتباط ميان در فرد طراحي شده است. ار تباط عوانين هاي به كار برده9 مي شود كه به توضيح آن مي پردازيم. 1- معنا: مراد از معنا هر يك از صورتهاي ذهني وتصورات وديدگاههاي انسانها نسبت به پديه هاي خارجي وذهني است. ونخستين جزو لازم براي ارتباط نيز معنا است. 2- منبع معنا ودرجه معنا: مخزن ومنبعي كه « معنا» در آن جاي دراد.( مغز انسان) منبع نام دراد. 3- كدها ( رمزها) ورابطه آنها با معنا: كه عبارت است از هر گروه از نمادهاكه بتوانند به شيوه اين ساخته شوند كه بار برخي از افراد دارا معنا دار باشد. 4- پيام: به مجموعه از كد ها ومحتوا ونحوه ارائه پيام گفته مي شود. 5- سطح توانائي ارتباطي ودرجه آن : به اين معناكه افراد از سطح مختلف ارتباط برخورداراست. برخي مي روحيه اي جمعي دارند مي تواند با افراد گثير ارتباط برقرار كند بعضي نمي تواند. 6- وسيه رمز گزاري: معنا بعد از عبور از سطح توانائي ارتباط فرد ، رمزگذاري مي شود يعني نمادي مناسب براي آن در نظر گرفته مي شود 7- وسيله ارسال رمز: طبيعي اس ك وسيل ارسال رمز بانوع رمز انتخاب شده در محله پيشين داراي رابطه مستقيم است. اكررمز امتخاب شده لقظ وكلام باشد وسيله ارسال زبان با قلم خواهد بود. واگر غير كلامي باشد وسيله ارسال دست ، چشم ويا ... خواهد بود. 8- كانال: كانال تونلي است كه پيام از آن عبور مي كند مانند كاغذ براي نوشته. 9- وسيله در يافت رمز: فرد يا گوش وياديدن رمز را در يافت مي كند. 10- وسيله رمز خواني : بعد از در يافت رمز مرحله رمز خواني فرامي رسد. يعني تشخيص مدلول آن رمز. 11- تفسير وارزيابي معناهاي متجلي شده در اثر پيام: بعد از تجلي معنا در منبع معني گيرنده تفسير وارزيابي آن توسط گيرنده آغاز مي شود. اين مقدمه عكس العمل وواكنش گيرنده نسبت به پيام است. 12- پس فست: پس فرست واكنشي است كه گيرنده پيام از تفسير وارياب معنا يمتجلي شده در ذهن خو نسبت به پيام اتخاذ مي كند. 13- بازخورد: در يافت پس ار فرست ، تعسير وارزيابي معناهاي متجل شده در اثر پس فرست در مجموع با زخورد را تشكيل مي دهد. 14- پارازيت : عواملي كه مانع كاركرد درست هر يك از عناصر ياد شده گردد. پارازيت نام دارد. اين بود مجموعه از اصطلاحاتي كه در ارتبطات بگار برده مي شود .
فصل پنجم:
در اين فصل به بررسي تطبيقي مدل منبع منا با مطالب ومفاهيم كه در زمينه تبليغ اسلام در دسترس است، مي پردازم. در ابتدا به انواع تبليغ مي پردازيم. الف : در حسب مخاطب، تبليغ روي يك فرد يا روي جمع تبليغ رودررو ويا باواسطه ب: برحسب روش: مستقيم يا غير مستقيم ايجابي وياسلبي مثبت ويامنفي . ج: بر حسب ابزار وسيله ارتباطي: استفاده از وسيل سمعي يابصري يا سمعي بصري و.... د : برحسب پيام ( كد ورمز) استفاده از الفاظ ويا استفاده از طرح وكرافيك... ه: بر حسب محتواي پيام: محتواي پيام را گاهي مسائل اعتقادي تشكيل مي دهد كاهي مسائل عملي و.... و : برحسب فرستنده پيام: يك فرد روحاني وغير روحاني يك جمع يا يك سازمان... تبليغ مي تواند به اين صورت هاي مختلف صورت كيرد . براي تبليغ اسلامي اصول ومباني مختلفي براي آن ذكر شده است كه به برخي از آنها اشاره مي شود. الف: تبليغ داراي سه ويژگي ب رجسته است 1- مبتني بر بصيرت وآگاهي است 2- مسئوليت آ صرفا به عهده پيامبر نيست 3- هنچگاه از شرك ستيزي دست برنمي دارد. ب: سنتهاي وقوانين كلي در تبليغ پيمران چنين است 1- وفاداري به حق 2- قيام بر اساس فرمان خدا 3- روبرو شدن با همه مردم. ج : پايه هاي ك تبليغ صحيح برآن استوار است بر اساس آنچه از كتاب وسنت به دست مي يآيد. چنين است. د: ويژگيهاي تبليغ اسلامي مثل صداقت واقع بيني انعطاف پذيري ... ه : كيفيت تبليغ كه چكونه بايد باشد. ز: پايه هاي اصلي روش تبليغ در اسلام. ح: محتواني تبليغ در چارچوبي مكتب اسلام. همانطوريكه ملاحظ مي شود پاره اي از اين خصوصيات را مي توان مورد بحث وبررسي قرار داد. تعريف « تبليغ» براساس تعريف « ارتباطات» تعريف اسلامي عبارت است از قراگرد انتقال پيام اسلام از سوي فرستنده ( با شرائط و ويژ گيهاي كه اسلام تعيين كرده است) بار گيرنده ( همه مردم،مسلمانان، مئومنان و...) با هدف آموزش يا اقناع يا بر انگيختن مخاطب براي انجام ي عمل معين ، مشروط برآنكه در گيرنده پيام پييام مشابهت معن با معني مورد نظر فرستنه پيام ايجاد شود. عناصر تبليغ 1- فرستنده: منظور ازفرستنده منبعي است كه پيام تبليغي از اوصادر مي شود. براساس آموخته هاي معارف اسلام اولين منبع وحي كه همان پيام تبليغي اسلام است خداوند متعال مي باشد. « ان الحكم الا الله» خداوند به طور مستقيم به اين كار نمي پردازد بلكه براي اين كار پيامبر از بر مي گزيند.« ان الله اصطفي آدم ونوحا وآل ابراهيم وآل عمران علي العالمين» در اسلام مبلغان افراد خاص نيستند بلكه همه افراد جامعه مي تواند در تبليغ اسلامي نقش داشته باشد. پيامران الهي وائمه معصومين نقش محوري در تبليغ دارد ديگران گرد اين محور وباالهام وسرمشق گرفتن از آن به تبليغ انديشه ها وباورهاي اسلامي مي پردازند. به عبارت ديگر فرستنده در ارتباط تبليغي اسلام بعد از خداوند وپيامبر(ص) وائمه( ع) ممكن است يك فرد يا عده اي از افراد كه باهم كار مي كندباشد وممكن يك ساز مان و... وظيفه تبليغ وظيفه قشر خاصي نيست. همه افراد جامعه موظف به تبليغ دستورات اسلامي است. الف: معني، منبع معني، درجه معني، معني ومنبع، در مبلغان اوليه واصلي دين اسلام يعني پيامبر( ص) و ائمه (ع) در بالا ترين حدي است كه يك بشر باذن الله مي تواند بدان دست يابد وبرا ي ديگران ممكن نيست. براي مبلغان ديني اعم از روحاني و... معني عبارت است از تصورات ، صورتهاي ذهني، مفهوم ها و... نسبت به محتواي اسلام.كه در برابر يك رمز معين در دهن تداعي مي شود. ب: تجلي معني: تصميم مبلغ براي ايجاد ( ارتباط تبليغي ) موجب تجلي معني مي گردد. تصميم مبلغ براي ايجاد ارتباط تبليغي، يك ياچند واحد از آنها از جاي خود ( مغز) حركت كرده ودر فضاي ذهن او متجلي مي شود. ج: سطح توان ارتباطي وردجه آن: سطح توان ارتباطي مجموعه توانانيهاي وقابلتها وعوامل مئوثر در تبديل معني متجلي شده به پيام مي باشد. افراد هستند كه ازعلم ودانش زيادي برخورد دار است ولي قدرت بيان در جمع را ندارد وجه بسا افرادي هستند كه با علم اندك جمع كثير از افراد را به خود جزب مي كند. البته در اينكه مبليغ اسلامي بتواند باديگران ارتباطي موفق داشته بستگي به عوامل زيادي دارد كه ازجمله تقواي وعمل به آنجه مي گويد . رسول خدا( ص) مي فرمايد: ( مثل الذين يدعوي عمل، كمهل الذين يرمي بغير وتر).( العالم اذا لم يعلم بعلمه ، زلت موعظته عن القلوب كما يزل االمطر عن الصفا) عوامل ديگري نيز در ارتباط تاثير دارد كه ازبيان آن خوداري مي كنيم.
Powered by !JoomlaComment 4.0alpha3
!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved." |
||||||
| Last Updated on شنبه ، 2 خرداد 1388 ، 13:52 |
دانش ارتباط مي گويد ارتباط( كه تبليغ يك از جلوه هاي آن است) از چه عناصر تشكيل شده است وارتباط آنها بايد ديگر چيست؟ پاسخ به اين سئوال در مباحث مربوط به مدلها مطرح مي شده است. براساس مدلهاي مختلف تفاوت مي كند. هر چه مدلهاي كه در ارتباط مطرح مي شود كامل باشد جواب اين سئوال كامل تر خواهد بود. دانشمندان هنوز به يك مدل واحد در ارتباط دست نيافته است و مدل هاي مختلف را ارئه داده اند. ما مي توانيم باانتخاب يكي از اين مدلها به تحليل « تبليغ اسلامي» به پردازيم.